Teleurstellingen

Ik reis als taalambassadeur al meer dan 15 jaar door het hele land. Toch ben ik telkens verbaasd hoe geletterden over mensen met een taalprobleem denken. We worden meestal niet voor vol aangezien. Zo zijn er ook mensen in de politiek die roepen: ‘Het moet in jip-en-janneketaal.’

Misschien wel goed bedoeld, maar wij zijn geen kleine kinderen. Dat komt neerbuigend over.  Het gaat eenvoudig om mensen met een taal- en leesachterstand, de meeste hebben een baan in de bouw of ergens anders.  Wij hebben vroeger op school al een stempel op ons voorhoofd gekregen. Mensen met een taalachterstand willen nu serieus genomen worden en gelukkig onderschat met het probleem steeds minder. Binnen gemeentes en de politiek begint men langzaam door te krijgen wat er onder mensen met een taalachterstand leeft.

Vergoeding voor lezingen en presentaties

Een van de onderdelen die nog steeds niet goed geregeld zijn, is de vergoeding wanneer wij als ambassadeurs optreden of deelnemen aan taalevenementen. Als expert binnen ons vakgebied worden we daarvoor uitgenodigd. De vergoeding is € 4,50 per uur met een maximum van 50 euro voor een hele dag, reiskosten inbegrepen. Verder moet ik vaak ook nog vrij nemen, want ik krijg geen medewerking van mijn werkgever, dus kom ik erop tekort.  Een gastspreker krijgt soms wel een paar duizend euro vergoeding.  Bekende Nederlanders in het form krijgen 500 euro vergoeding. De meeste andere deelnemers en  genodigden krijgen vanuit hun functie hun uren doorbetaald. De enige die afgescheept wordt is de taalambassadeur. Terwijl ik van mening ben dat ik niet onder doe voor andere gastsprekers of bekende Nederlanders. De veel lagere vergoeding echter benadrukt dat mijn zogenaamde expertfunctie in de ogen van de organisatoren weinig waard is.

Succes meet je ook aan verdiensten af

Op scholen wordt er vaak genoeg gevraagd wat ik verdien met de lezingen die ik houd als taalambassadeur. Dan kan ik alleen maar zeggen: ‘Ik verdien het zout in de pap nog niet. Ik leg er geld bij. Met ‘je vindt het toch leuk; het is toch voor jezelf’ kan ik niet naar de slager of de bakker. En waar moet ik representatieve kleding vandaan halen? Succes meet je toch echt ook aan verdiensten af. Ik zie de kinderen op scholen en mijn laaggeletterde publiek denken: wat is dan nog de toegevoegde waarde van leren lezen en schrijven als het je toch niet verder brengt?

Gratis hulp

Dan wil ik mezelf graag verder ontwikkelen. Ook dat kost geld dat ik dus niet heb. Gelukkig kom ik mensen tegen die me die kans geven en me helpen voor niets. Maar voor mijn eergevoel wil ik graag wat zichtbaars teruggeven. Ik voel me vaak schuldig omdat ik dat niet kan. Ik heb heel veel gegeven als ambassadeur, nu wordt het tijd dat ik wat terug ga zien.

Intussen geeft het me energie om mensen te stimuleren naar school te gaan. Ik weet wat het is om met een taalachterstand te leven. En hoe het voelt om op straat te worden gezet.

Steeds weer terug op straat

Ik vergeet het nooit meer. Het is mooi weer en iedereen heeft er echt zin in om te leren. Ik ben onder grote druk van Edith taalonderwijs gaan volgen en ik heb er zelfs plezier in. Ellen komt naar me toe en vraagt: “Wil je even met me meelopen?”

Ik loop mee.

“Koos, ik moet je vertellen dat de gemeente vindt dat jij lang genoeg op school heb gezeten om het Nederlands onder de knie te krijgen. Daar zijn wij het niet mee eens, omdat je een typcursus heb gevolgd, daardoor kon je geen Nederlands leren. Nu zijn wij bezig om dat uit te leggen aan de gemeente, zodat je kan blijven.”

Even ben ik geschokt. Niet meer verder leren, net nu het zo goed gaat: “Wie bedenkt dit? Hoe komen ze erbij? Ze willen dat je wat aan je taalachterstand doet en dan ineens zeggen ze ‘je mag niet meer’. Ik zou die mensen wel een gebakje willen geven en zodra ze willen proeven het afpakken, en zeggen ‘je mag niet meer’. Ik heb zo hard moeten zwoegen en doe nu ook nog mijn best als ambassadeur en dan krijg ik dit als beloning!”

Ik wil niet opgeven

Wil ik eigenlijk nog wel verder? De rest van de avond is verpest, ook al doe ik net als of het me niets doet. Na een paar weken krijg ik te horen dat ik toch mag blijven. Ellen zegt dat het niet makkelijk was, maar het is gelukt. Na een jaar komt er weer nieuws: er worden mensen ontslagen, er moet bezuinigd worden. Zadkine krijgt minder geld. En wij kunnen naar huis om daar af te wachten of ze nog verder willen gaan. Na een aantal weken krijg ik een brief dat ik weer welkom ben, en ga toch maar weer naar school. Eigenlijk wil ik het liefst opgeven, maar dat wil ik dit keer niet.

Op een ambassadeursdag kom ik erachter dat het niet alleen in Schiedam zo is, maar op een hoop plaatsen. Er is verdriet en boosheid door onmacht. ‘Er kunnen geen beloftes worden gedaan.’

Wat doen wij dan hier nog? Ik laat alles maar op zijn beloop.

Docenten verdwijnen ook om andere redenen

Op een avond zegt Tinne dat ze met pensioen gaat. Het is schrikken, maar haar is het wel gegund. Voor de zomer horen we dat een zeer goede en lieve docent in het ziekenhuis ligt in Spanje. Ineke heeft me leren rekenen, maar ook hoe ik problemen kan oplossen. Ik ben haar daar heel dankbaar voor. Na haar begrafenis is het stil op school.

Weer op straat

Ik heb mezelf opgegeven voor computerles bij Anneke. Ellen heeft me geholpen op de cursus te komen. Ik moest mijn kans grijpen voor het te laat is. Maar toen ik klaar was en weer naar Nederlands wilde gaan, kreeg ik te horen dat de lessen zouden stoppen. Daar stonden we dan: twee klassen vol leerlingen op straat. Misschien mogen we terugkomen, het is weer allemaal afwachten.

De politiek wil niet begrijpen dat de meesten niet kunnen verwerken dat ze weer in de steek worden gelaten. Ze hebben gezegd niet meer te komen. Na een paar maanden krijg ik te horen dat er weer school is. Ik ben weer welkom. Ergens ben ik er niet blij mee, maar ik ben weer een hoop kennis kwijtgeraakt. Opgeven wil ik niet, dat heb ik al te veel gedaan.

Steeds weer opnieuw beginnen

We krijgen les van Gerrit, hij zit nog een halfjaar voor zijn pensioen. De andere docenten zijn ergens anders ondergebracht of zijn al met pensioen. Als Gerrit weggaat vertelt hij me dat hij veel bewondering heeft voor mijn doorzettingsvermogen. We krijgen weer een andere docent. Zo volgt de ene docent de andere op en moeten we steeds weer opnieuw beginnen. Het is heel demotiverend.

Ik mag niet meer

Dan wordt weer de stekker eruit gehaald. Nu ben ik er wel klaar mee, ik ga een afspraak met de wethouder maken om eens uit te leggen wat het allemaal met ons doet. Helaas krijg ik de wethouder niet te spreken maar zijn vervanger. Hij heeft er veel begrip voor en zegt dat het hem wakker heeft geschud en geraakt heeft. Maar als er weer school komt, mag ik niet meer. Hij gaat met een nieuwe ploeg verder.

“Waar gaat u die vandaan halen dan?”

Daar krijg ik geen antwoord op. Het is een grote uitdaging om steeds weer nieuwe leerlingen te vinden. Enerzijds omdat de schaamte zo groot is van laaggeletterden, anderzijds omdat de bestaande leerlingen afhaken als ze steeds weer in de steek worden gelaten.

Na maanden kom ik Frans tegen, een docent. Hij zorgt ervoor dat ik weer naar school mag. Na een jaar wordt weer de stekker eruit getrokken. Nu ben ik er echt klaar mee, ik zeg dat tegen Edith en ze geeft me gelijk. Maar in mijn hart huil ik.

Het gaat beter

Dan leer ik Petra en Anneke kennen. Als ik zeg wat er zich allemaal heeft afgespeeld kijken ze me geschokt aan. “Hoe kan ik als ambassadeur nu iemand vertellen om wat aan zijn taalachterstand te doen als hij of zij nergens terecht kan? En ik word niet serieus genomen.”

De woorden van de vervanger van de wethouder galmen nog na: “Het verhaal heeft me wakker geschud en mijn ogen geopend. Maar wij gaan met jou niet verder.”

Petra en Anneke gaan zich inzetten om het voor elkaar te krijgen. Na een tijd kunnen we weer naar school. We zijn met zijn drieën overgebleven, maar het is een begin.

Ik leer Iris  kennen, ze wil zich in gaan zetten om mensen weer naar school te krijgen en dat het beleid wordt, zodat ze de mensen niet zomaar weer op straat kunnen zetten. Het lukt haar.

Mijn vooruitgang

Ik heb inmiddels zelf een taalmaatje gekregen die me helpt. Daar ben ik heel blij mee, ik hoop dat er mensen komen die ook iemand als taalmaatje gaan helpen. Ik had nooit durven dromen dat het zo’n verschil zou uitmaken. Wat er nu ook gebeurt, ik kan me zelf goed helpen. Maar hopelijk kan ik ook andere mensen helpen, door te zeggen: “Geef nooit op. Komt tijd komt raad.”

Gemeentelijke ontwikkelingen

De gemeente doet nu eindelijk haar best om het probleem aan te pakken. Anneke heeft veel voor elkaar gekregen, zo heeft ze geholpen om ABC Zuid-Holland op te zetten. Ze ondersteunt ons daarbij. Met ABC komen we regelmatig in Rotterdam waar we gemeentelijke formulieren nakijken, om een voorbeeld te geven: een aanvraag voor een rolstoel. Het is niet te geloven, maar je begrijpt er niets van. Nu wij de formulieren hebben aangepast begrijp je het wel. Als je samenwerkt kom je tot heel mooie resultaten. Er is ook een wethouder Taal gekomen en ze doet het fantastisch. Nu hopen dat iedereen op dezelfde weg doorgaat. Nog even, dan ben ik klaar en hopelijk niet meer nodig.  

[Noot van de redacteur: dit blog heeft een heel andere toon en ander taalgebruik dan eerdere verhalen die je van Koos kent. Dit is ook Koos. Gefrustreerd en boos en heel welbespraakt. Mijn redactie op dit artikel is minimaal; niet meer dan voor mijn zakelijke klanten.]

8 gedachten over “Teleurstellingen”

    1. Hallo Hans,
      Soms is het nodig om kritisch te zijn om gehoord te woorden.
      In de hoop dat het de mensen weer bij de les brengt.
      Bedankt voor je reactie, Hans en je ondersteuning.
      Met vriendelijke groet, Koos Vervoort

    2. KOOS.
      Ik heb het gelezen wat zo heeft doorlopen.
      Ik weet ik kan de mening begrijpen ik hoop dat er gehoor aan wordt gegeven.
      Gewoon doorgaan Topper.
      Groetjes Nico Oostrum.

    1. Hallo Anneke,
      Daar gaan we voor, een op de vijf mensen in Schiedam willen we gaan bereiken. Dat op alle vormen van taal, ik wil zeggen ook leren omgaan met de computer. Bedankt voor je inzet.
      Met vriendelijke groet, Koos Vervoort

    1. Hallo Anita,
      Ik ga er vanuit dat het ook bij jou, door je inzet zal gaan veranderen. Ik ken je wel een beetje. Als ik je ergens mee kan helpen wil ik dat graag doen. Bedankt voor je reactie.
      Met vriendelijke groet, Koos Vervoort

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.